Η σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ βρίσκει βέβαια την προέλευσή της στη διάλυση της ΕΣΣΔ, αλλά αναβίωσε με τη βούληση του Τούρκου προέδρου. Είναι απίθανο να ανέλαβε αυτή την πρωτοβουλία χωρίς να την αναφέρει πρώτα στην Ουάσιγκτον. Αυτό ακριβώς είχε κάνει επίσης ο πρόεδρος Σαντάμ Χουσεΐν πριν εισβάλει στο Κουβέιτ, πέφτοντας από τις φιλοδοξίες του στην παγίδα που του είχαν στήσει και προκάλεσε τη πτώση του.
![](local/cache-vignettes/L400xH475/210961-1-2-ea5cd.jpg?1714468902)
Μια πολύ παλιά σύγκρουση, παγωμένη για 30 χρόνια
Ο τουρκικός λαός ορίζει τον εαυτό του ως καταγόμενο από τα «παιδιά του λύκου της στέπας», δηλαδή ως απόγονος των ορδών του Τζένγκις Χαν. Αποτελεί ταυτόχρονα «ένα λαό και δύο κράτη»: η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν. Η πολιτική αναγέννηση της πρώτης δημιουργεί επομένως αυτόματα την άφιξη του δεύτερου στη διεθνή σκηνή.
Φυσικά, αυτή η πολιτική αναγέννηση δεν σημαίνει την αναβίωση της βίας των βαρβαρικών ορδών, αλλά αυτό το παρελθόν έχει σφυρηλατήσει τις νοοτροπίες, παρά τις προσπάθειες πολλών πολιτικών που, για έναν αιώνα, προσπάθησαν να ομαλοποιήσουν τον τουρκικό λαό.
Τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής εποχής, ο Σουλτάνος Habdulhamid II ήθελε να ενώσει τη χώρα γύρω από τη σύλληψή του της μουσουλμανικής πίστης. Διέταξε επομένως τη φυσική εξάλειψη εκατοντάδων χιλιάδων μη-μουσουλμάνων. Η τελευταία πλαισιώθηκε από Γερμανούς αξιωματικούς οι οποίοι απέκτησαν κατά τη διάρκεια αυτής της γενοκτονίας μια εμπειρία που αργότερα έθεσαν στην υπηρεσία της ναζιστικής φυλετικής ιδεολογίας. Η οθωμανική πολιτική εκκαθάρισης συνεχίστηκε σε μεγαλύτερη κλίμακα από τους Νεότουρκους κατά την έναρξη της Δημοκρατίας, ιδίως έναντι των Ορθόδοξων Αρμένιων [1].
Δεδομένο ότι η δολοφονία είναι ένας εθισμός, εμφανίζεται ξανά σποραδικά στη συμπεριφορά των τουρκικών στρατών. Έτσι, τον Μάρτιο του 2014, οι τελευταίοι συνόδευσαν εκατοντάδες τζιχαντιστές του Μετώπου al-Nosra (Al-Qaeda) και του Στρατού του Ισλάμ (φιλο-σαουδαραβικού) μέχρι την πόλη της Kessab (Συρία) για να σφαγιάσουν τον εκεί αρμενικό πληθυσμό. Οι τζιχαντιστές που συμμετείχαν σε αυτήν την επιχείρηση στάλθηκαν σήμερα για να σκοτώσουν άλλους Αρμένιους στο Καραμπάχ.
Αυτές οι σφαγές σταμάτησαν στο Αζερμπαϊτζάν κατά τη διάρκεια της σύντομης Λαϊκής Δημοκρατίας (1918-20) και της σοβιετικής περιόδου (1920-90), αλλά επανήλθαν το 1988 με την ευκαιρία της κατάρρευσης της μοσχοβίτικης εξουσίας.
Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της σοβιετικής περιόδου, σύμφωνα με την πολιτική υπηκοότητας του Τζόζεφ Στάλιν, μια αρμενική περιοχή ενώθηκε με το Αζερμπαϊτζάν για να σχηματίσει μια Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Όταν λοιπόν διαλύθηκε η ΕΣΣΔ, η διεθνής κοινότητα αναγνώρισε τον Καραμπάχ, όχι ως Αρμενικό, αλλά ως Αζερικό. Το ίδιο λάθος έγινε στη βιασύνη στη Μολδαβία με την Υπερδνειστερία, στην Ουκρανία με την Κριμαία, στη Γεωργία με τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία. Αμέσως μετά ακολούθησε μια σειρά πολέμων, συμπεριλαμβανομένου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου το διεθνές δίκαιο έχει αναπτυχθεί από ένα λάθος εκτίμησης στην αρχή των συγκρούσεων, όπως στην Παλαιστίνη, το οποίο δεν διορθώθηκε εγκαίρως, με αποτέλεσμα να οδηγήσει σε αναπόσπαστες καταστάσεις.
Οι Δυτικοί παρενέβησαν για να αποτρέψουν μια γενική ανάφλεξη. Ωστόσο, το παράδειγμα της Υπερδνειστερίας βεβαιώνει ότι ήταν μια υπαναχώρηση για να πηδήξουν καλύτερα: έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφυγαν στον ρουμανικό στρατό για να προσπαθήσουν να εξαλείψουν την νεογέννητη Υπερδνειστερία [2].
Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ, τότε CSCE) δημιούργησε την «Ομάδα του Μινσκ», υπό την συν-προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας και της Ρωσίας, για να βρει μια λύση, πράγμα το οποίο ποτέ δεν έκανε: Η Ρωσία δεν ήθελε να επιλέξει μεταξύ των πρώην συνεταίρων της, η Γαλλία ήθελε να το παίξει σημαντική και οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να διατηρήσουν μια ζώνη σύγκρουσης στα ρωσικά σύνορα. Οι άλλες συγκρούσεις, που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της διάλυσης της ΕΣΣΔ, διεγέρθηκαν εξάλλου σκόπιμα από την Ουάσινγκτον και το Λονδίνο με την επίθεση στη Νότια Οσετία από τη Γεωργία το 2008, ή το πραξικόπημα της EuroMaidan που στόχευε, μεταξύ άλλων, να αποβάλει τους Ρώσους από την Κριμαία, το 2014.
Η επίθεση στη Δημοκρατία του Αρτσάχ (Καραμπάχ) από το Αζερμπαϊτζάν και τη Τουρκία είχε αιτιολογηθεί από την ομιλία του Αζεριού προέδρου Ilham Aliyev στη γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 24 Σεπτεμβρίου [3]. Η κύρια ιδέα του ήταν ότι η Ομάδα του Μινσκ είχε χαρακτηρίσει το status quo ως απαράδεκτο, αλλά ότι «οι δηλώσεις δεν επαρκούν. Χρειαζόμαστε δράσεις ». Δεν θα μπορούσε να είναι πιο ξεκάθαρος.
Σύμφωνα με την ιδεολογία της οικογένειάς του, κατηγόρησε στο μέγιστο τους αντιπάλους του, αποδίδοντας, για παράδειγμα, τη σφαγή του Khojaly (1992, περισσότερα από 600 θύματα) στους «Αρμένιους τρομοκράτες», ενώ αφορούσε μια μαύρη επιχείρηση κατά τη διάρκεια μιας απόπειρας πραξικοπήματος στη χώρα του · Σε κάθε περίπτωση του επέτρεψε να παρουσιάσει με προκατειλημμένο τρόπο τις ενέργειες της ASALA (Αρμενικός μυστικός στρατός για την απελευθέρωση της Αρμενίας) κατά τα έτη 70-80. Τόνιζε ότι 4 ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας διατάσσουν την απόσυρση των αρμενικών στρατευμάτων, παίζοντας με την ομωνυμία μεταξύ του αρμενικού πληθυσμού του Καραμπάχ και του γειτονικού κράτους της Αρμενίας · ένας τρόπος για να αγνοήσει το γεγονός ότι το Συμβούλιο παρότρυνε επίσης το Αζερμπαϊτζάν να διενεργήσει δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης στο Καραμπάχ. Κατηγορούσε, όχι χωρίς λόγο, τον νέο πρωθυπουργό της Αρμενίας, Νικολ Πασινιάν, ότι ήταν ένας από τους άντρες του κερδοσκόπου Gorge Soros, σαν να διαγράφονταν τα προαναφερόμενα.
Η σύγκρουση μπορεί να τελειώσει μόνο μετά από δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης, το αποτέλεσμα του οποίου δεν θα προκαλέσει έκπληξη. Προς το παρόν, ωφελεί εκείνους που, όπως το Ισραήλ, πουλάνε όπλα στον επιτιθέμενο.
![](local/cache-vignettes/L400xH171/210961-2-2-ab6dc.jpg?1714468902)
Για τον Ερντογάν, ο υπερβάλλον πόλεμος;
Τούτου λεχθέντος, ας αναλύσουμε την τρέχουσα σύγκρουση από άλλη γωνία, αυτή των διεθνών ισορροπιών, έχοντας υπόψη ότι ο τουρκικός στρατός είναι ήδη παράνομα παρών στην Κύπρο, το Ιράκ και τη Συρία, και ότι παραβιάζει το στρατιωτικό εμπάργκο στη Λιβύη και εφεξής τη κατάπαυση του πυρός στο Αζερμπαϊτζάν.
Το Μπακού οργανώνεται για να ωθήσει και πάλι την αναπόφευκτη προθεσμία. Το Αζερμπαϊτζάν έχει ήδη λάβει την υποστήριξη του Κατάρ, το οποίο εποπτεύει επίσης στο έδαφος την επιχείρηση χρηματοδότησης των τζιχαντιστών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, τουλάχιστον 580 έχουν μεταφερθεί από την Τουρκία από την Ιντλίμπ (Συρία). Αυτός ο πόλεμος είναι δαπανηρός και η KKR, η ισχυρή εταιρεία του Αμερικανο-ισραηλινού Henry Kravis, φαίνεται να εμπλέκεται όπως εξακολουθεί να είναι στο Ιράκ, τη Συρία και τη Λιβύη. Όπως στη διάρκεια της αποσταθεροποίησης του κομμουνιστικού Αφγανιστάν, τα ισραηλινά όπλα θα μπορούσαν να διοχετευθούν μέσω του Πακιστάν. Σε κάθε περίπτωση, στην Τουρκία, ανθούν αφίσες όπου τοποθετούνται οι σημαίες των τριών χωρών δίπλα-δίπλα. Ακόμη πιο εκπληκτικό, ο πρόεδρος Αλίεφ έλαβε την υποστήριξη του Λευκορώσου ομολόγου του, Αλεξάντερ Λουκασένκο. Είναι πιθανό ότι ο τελευταίος ενεργεί σε συμφωνία με το Κρεμλίνο, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να προωθήσει πιο ορατή ρωσική υποστήριξη προς την Ορθόδοξη Αρμενία (Ρωσία, Λευκορωσία και Αρμενία είναι και τα τρία μέλη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης. και του Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης για την Ασφάλεια).
Παραδόξως, το σιιτικό Ιράν δεν έχει λάβει θέση. Ωστόσο, αν και εθνικά Τούρκοι, οι Αζερμπαϊτζανοί είναι ο μόνος άλλος Σιιτικός λαός στον κόσμο, επειδή ανήκαν στην Αυτοκρατορία των Σαββαίδων. Ο πρόεδρος Χασάν Ρουχάνι τον είχε συμπεριλάβει στο σχέδιό του για μια Σιιτική Ομοσπονδία που παρουσιάστηκε κατά τη δεύτερη εκλογική του εκστρατεία. Αυτή η απόσυρση δίνει την εντύπωση ότι η Τεχεράνη δεν επιθυμεί να έρθει σε σύγκρουση με την επίσημα ουδέτερη Μόσχα. Τόσο περισσότερο που η Αρμενία παίζει έναν μη αμελητέο ρόλο στη παράκαμψη του αμερικανικού εμπάργκο στο Ιράν.
Από την πλευρά της Αρμενίας, η διασπορά στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιεί έντονες πιέσεις στο Κογκρέσο προκειμένου να καταστήσει τον πρόεδρο Ερντογάν - του οποίου η χώρα είναι ωστόσο μέλος του ΝΑΤΟ - υπεύθυνο για τη σύγκρουση ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου.
Στη περίπτωση μιας σιωπηρής συμφωνίας μεταξύ της Μόσχας και της Ουάσινγκτον, αυτός ο πόλεμος θα μπορούσε να στραφεί διπλωματικά εναντίον του προέδρου Ερντογάν, ο οποίος έχει γίνει απαράδεκτος για τους Δύο Μεγάλους. Όπως κάποτε ο Ιρακινός πρόεδρος Σαντάμ Χουσεΐν πέρασε απότομα από το καθεστώς του υπάλληλου του Πενταγώνου σε εκείνο του Δημόσιου Εχθρού υπ αριθμόν 1, όταν πίστεψε ότι είχε την άδεια να εισβάλει στο Κουβέιτ, ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί ίσως να ενθαρρύνθηκε για το λάθος.
[1] “Η Τουρκία συνεχίζει σήμερα την Γενοκτονία των Αρμενίων”, του Τιερί Μεϊσάν, Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά, Ινφογνώμων Πολιτικά (Ελλάδα) , Δίκτυο Βολταίρος, 27 avril 2015.
[2] « En 1992, les États-Unis tentèrent d’écraser militairement la Transnistrie », par Thierry Meyssan, Réseau Voltaire, 17 juillet 2007.
[3] “Intervention by Ilham Aliyev the 75th meeting of the United Nations General Assembly”, by Ilham Aliyev, Voltaire Network, 24 September 2020.